روزنامه خراسان ۷۴ ساله شد

شراره طباطبائی فخار – خراسان، سومین روزنامه قدیمی کشور پا به ۷۴ سالگی گذاشت. روزنامه ای که در یکم تیر ۱۳۲۸ منتشر شد و با گذر از دهه های متمادی، امروز هفتاد و چهارمین سال تولدش را جشن گرفت. رسانه ای ها، خراسان را بعد از اطلاعات و کیهان، قدیمی ترین روزنامه می شناسند نشریه ای که در پنجاه سالگی اش، هوای سراسری شدن داشت و چنین شد تا با چاپ همزمان در مشهد و تهران، جایی بر پیشخوان کیوسک های مطبوعاتی مرکز کشور و دیگر شهرستان های کشور برای خود باز کند.

اگر چه نام خراسان در آن زمان و البته همچنان، تداعی روزنامه ای بومی و استانی است اما مدیرانش به احترام مردم خراسان هرگز راضی نشدند نام آن را به عنوان خاستگاه و پایگاه اصلی این رسانه به بهای سراسری شدنش تغییر دهند اما در عین حال، خواسته یا ناخواسته صفحات اصلی آن رفته رفته از مطالب استانی تهی شد و به انتشار صفحاتی ویژه و در نهایت دریافت مجوز روزنامه ای به نام خراسان رضوی و همراه کردن آن در لا به لای صفحات اصلی، تا حدودی خواسته مردم خراسان رضوی را برآورده کرد.

در این میان و از سال ۱۳۸۳ با تقسیم استان خراسان و تشکیل استان های خراسان رضوی، جنوبی و شمالی، موسسه فرهنگی هنری خراسان به عنوان صاحب امتیاز خراسان، ضمیمه هایی را برای آن استان ها در نظر گرفت به طوری که در دوم تیر ۱۳۸۳ اولین شماره آن را با نام خراسان جنوبی ویژه استان خراسان جنوبی و از ۲۹ مرداد همان سال با نخستین شماره ویژه نامه خراسان شمالی برای مردم دیار تازه تاسیس خراسان شمالی منتشر کرد تا بتواند هر سه استان خراسان را همچنان خبررسانی کند.

با این حساب، اول تیر را می توان هم تولد روزنامه خراسان و هم تولد روزنامه خراسان جنوبی دانست آن یکی در سال ۱۳۲۸ و دیگری در سال ۱۳۸۳ اما چه حیف که بعد از گذشت هفده و اندی سال، روزنامه های خراسان جنوبی و شمالی به دلیل شرایط اقتصادی حاکم و مشکلات نشریه داری، تعطیل شد و مردمان این دو استان، شاهد وداعی سوزناک با روزنامه هایشان بودند. در این میان، البته روزنامه خراسان شمالی پس از اندک زمانی به چرخه انتشار برگشت اما نه به سبک دیرینه اش به طوری که شاهد چاپ روز درمیان آن در غیاب قلم های زبده و با تجربه قبلی اش است.

روزنامه قدیمی و اول مردم خراسان

یکی از خبرنگاران پیشکسوت روزنامه خراسان که به نقل خودش، حدود یک سوم عمر ۷۴ ساله خراسان را در آن سپری و درک کرده است درباره این روزنامه، می گوید: خراسان از روزنامه های قدیمی، اول و محبوب مردم استان بود و هنوز هم هست به طوری که آغازگر هر صبح مردم این دیار است. مهندس “مجتبی نوریان” که کار روزنامه نگاری را از کف، یعنی با خبرنگاری آن هم از شهرستان شروع کرده است می افزاید: در آن زمان روزنامه ها با اتوبوس به شهرستان ها ارسال می شد برای همین، بسته به دوری یا نزدیکی شهرها از مرکز استان، گاه تا بعد از ظهر هم به شهرهایی مثل بیرجند نمی رسید و شهرهایی مثل نهبندان و طبس، ممکن بود آن را در روز بعد دریافت کنند به ویژه ادارات، چون در عمل بعد از ساعت ۱۴ تعطیل بودند و توزیع روزنامه برای آن ها به روز بعد موکول می شد.

این عضو هیئت مدیره خانه مطبوعات و رسانه های خراسان رضوی که سال ۱۳۷۵ فعالیتش را با خراسان آغاز کرد و دو سال از بازنشستگیش در این روزنامه می گذرد به اهمیت بیشتر مدیران دهه های قبل و حساسیت آنان برای مطالعه این روزنامه اشاره و اضافه می کند: مثل امروز نبود که روزنامه ها در ساعات اول بامداد بر صفحه گوشی و رایانه، قابل رصد باشد بنابراین معمولا نامه رسان های ادارات از ساعت ۱۰ صبح مقابل کیوسک شهرستان منتظر تحویل روزنامه بودند که گاه به دلیل تاخیر حرکت اتوبوس و موارد جاده ای، ممکن بود روزنامه ساعت یا ساعاتی دیرتر به دستشان برسد اما مقید بودند در اولین فرصت آن را به مدیر خود برسانند.

نوریان با بیان این که از سال ۱۳۸۱ به عنوان خبرنگار روزنامه، راهی دفتر مرکزی آن در مشهد شد، ادامه می دهد: به جرات می توان ادعا کرد که به لطف مدیران موسسه به ویژه اهتمام معاونت امور شهرستان های موسسه فرهنگی هنری خراسان که در آن زمان بر عهده حجت الاسلام ابراهیم فیروزیان بود روزنامه خراسان، دارای منظم ترین شبکه خبرنگاری و توزیع در استان بود به طوری که حتی در بسیاری از بخش ها و دهستان های دور، خبرنگار و توزیع روزنامه داشت و این را می توان از نقاط قوت یک نشریه دانست. این خبرنگار حوزه شهرستان ها و مدیر اسبق خانه مطبوعات و رسانه های خراسان رضوی به عنوان فردی که عمر کاریش در شهرستان ها یا با شهرستان ها سپری شده است از تعطیلی معاونت امور شهرستان ها از ابتدای امسال که به طور قطع سبب بر هم خوردن چرخه و نظم موجود می شود ابراز تاسف می کند. نوریان با بیان خاطره ای از مراسم پنجاهمین سالگرد انتشار روزنامه خراسان، اهمیت و جایگاه این روزنامه حتی در شهرستان ها را یادآور می شود و می گوید: در آن زمان دعوت نامه هایی ویژه فرمانداران و امامان جمعه، برای من و همکاران شهرستان ها ارسال شد که در مراسم شرکت کنند جالب بود که از بسیاری شهرستان های استان پهناور خراسان، مدیرانی قبول زحمت و شرکت کرده بودند که نشان از اهمیت آنان و جایگاه ویژه خراسان در میان آنان داشت.

راه اندازی دفاتر در خراسان های جنوبی و شمالی

عضو هیئت موسس خانه مطبوعات و رسانه های کشور، سپس به تصمیم راه اندازی دفتر روزنامه خراسان در استان های تازه تاسیس خراسان، اشاره می کند و می افزاید: این اقدام حتی قبل از معرفی استانداران خراسان های جنوبی و شمالی اتفاق افتاد و ویژه نامه هایی ابتدا با دو شماره در هفته و در کمتر از یک ماه به صورت روز در میان منتشر و توزیع می شد که توانست حلقه وصل استان های خراسان با روزنامه قدیمی و مردمی خراسان باشد.

نوریان که در آن زمان به اتفاق دو نفر از همکارانش، مامور راه اندازی این دفاتر شده بود به تقارن سالروز تاسیس دفتر روزنامه خراسان در خراسان جنوبی با سالروز انتشار روزنامه خراسان هم اشاره و در توصیحاتی درباره ایجاد این دفتر، اضافه می کند: هم زمان دیگر دستگاه های دولتی نیز به دنبال استقرار ادارات کل خود در بیرجند، ساختمان های بزرگ منطقه را نشانه گرفته بودند بنابراین کار در ابتدا بسیار مشکل بود از طرفی خرید ملزومات اداری با توجه به معدود فروشندگان در این صنف با محدودیت هایی مواجه بود که به هر حال، ماموریت ما در کمترین زمان به سرانجام رسید و با اعزام تیمی از تحریریه مشهد متشکل از آقایان بنی اسدی، کوهزاد و کرمانی، اولین شماره ویژه نامه خراسان جنوبی در دوم تیر ۱۳۸۳ منتشر شد.

خبرنگار پیشکسوت روزنامه خراسان، ادامه می دهد: در آن سال حدود یک ماه در بیرجند مسئول راه اندازی دفتر خراسان جنوبی بود و بعد به اتفاق همان همکاران قبلی، راهی بجنورد شد تا زمینه راه اندازی دفتر روزنامه خراسان در خراسان شمالی هم فراهم شود که مشابه کار در آن استان نیز انجام و بعد از مدت کوتاهی با اعزام همکاران تحریریه آقایان صنعت نگار و سجادپور، اولین شماره خراسان شمالی هم منتشر شد. به گفته وی، پس از برگشت از ماموریت، سرپرستی دفتر روزنامه خراسان جنوبی در بیرجند به او محول شد و تا پایان نیمه اول سال ۱۳۸۵ در آن مسئولیت، توانست با همراهی همکاران مشهد به انتخاب، پرورش و آموزش نیروها بپردازد.

این دانش آموخته کارشناسی ارشد علوم ارتباطات، می گوید: سالی از برگشتش به مشهد نگذشته بود که به عنوان سرپرست دفتر روزنامه خراسان در خراسان شمالی انتخاب شد. به گفته نوریان، بر خلاف بیرجند که در آن مقطع سه روزنامه داشت روزنامه خراسان شمالی در بجنورد به دلیل نبود روزنامه ای دیگر، بیشتر مورد توجه مردم و حتی درآمدزاتر بود که همین را می توان دلیل اصلی حیات روزنامه خراسان شمالیی پس از تعطیلی دفاتر استانی خراسان، دانست. او می افزاید: فاصله به مراتب کوتاه تر بجنورد به مشهد در قیاس با بیرجند، علاوه بر ارسال به هنگام  روزنامه و نیز سهولت حضور و بازدیدهای به روزتر مدیران موسسه، خواسته یا ناخواسته در توجه به این دفتر و رشد بیشتر آن موثر بود.

گسترش دفاتر تا گلستان و سیستان و بلوچستان

مدیر عامل تعاونی اصحاب رسانه خراسان رضوی، توجه روزنامه خراسان به استان های همجاور خراسان های جنوبی و شمالی را یادآور می شود و خاطرنشان می کند: استان گلستان در مجاورت خراسان شمالی و سیستان و بلوچستان در مجاورت خراسان جنوبی مد نظر موسسه فرهنگی هنری خراسان بود به طوری که در این استان ها نیز دفاتر سرپرستی ایجاد و برای راه اندازی آن ها نیز مامور شدم. نوریان ادامه می دهد: با استقرار دفتر در گرگان، ویژه نامه های گلستان آغاز به انتشار کرد که گروه ایران روزنامه خراسان با مسئولیت بنده به عنوان دبیر گروه، کار را بر عهده داشت و دیری نپایید که با راه اندازی دفتر زاهدان، ویژه نامه های سیستان و بلوچستان نیز به همین ترتیب منتشر و پس از مدتی با دریافت مجوز از هیئت نظارت بر مطبوعات، روزنامه های آوای باران (ویژه استان های شمالی کشور) و سیستان و بلوچستان اجازه انتشار گرفت.

این خبرنگار پیشکسوت خراسان و عضو هیئت مدیره خانه مطبوعات و رسانه های خراسان رضوی که به بهانه هفتاد و چهارمین سالروز انتشار روزنامه خراسان به بیان این خاطرات، می پردازد می گوید: خدا را شاکرم که طی ۲۳ سال کار در این روزنامه، مراحل را از خبرنگاری در شهرستان شروع کردم و با مسئولیت هایی در حوزه هایی چون مسئول امور ویژه نامه های شهرستان ها، سرپرست دفاتر خراسان های جنوبی و شمالی، دبیر صفحه ایران، معاون سردبیر روزنامه های خراسان جنوبی و سیستان و بلوچستان ادامه و در نهایت با سردبیری روزنامه خراسان جنوبی، پایان یافت و با تجربه این سال ها، موفق به راه اندازی دو پایگاه خبری به عنوان صاحب امتیاز و مدیر مسئول شدم. او اما نمی تواند افسوس خود را از زحماتی که طی این سالیان، برای راه اندازی دفاتر روزنامه خراسان در استان های سیستان و بلوچستان، گلستان و خراسان جنوبی کشیده و به دلیل مشکلات ناشی از فشار اقتصادی بر رسانه ها تعطیل شده است پنهان کند. نوریان، معتقد با این که معتقد است این سرمایه گذاری های از دل و جان موسسه، برای فرهنگ سازی و رسانه داری در آن استان ها به نوعی از بین رفت اما می گوید در مقابل نمی توان از یاد برد که این توجه ها توانست علاوه بر حوزه های اثرگذاری و پیگیری مشکلات مردم که اغلب نتیجه بخش هم بود به عنوان باقیات و صالحات، یادگار بماند و موسسه فرهنگی هنری خراسان با تربیت نیروهای رسانه ای که نیاز هر جامعه است نقش و سهمی در ادامه راه و کمک به دیگر رسانه ها به جا گذاشت.